هدف اساسی آموزش و پرورش از نظر این مکتب رشد و تکامل ذهن و خود محصل است.آموزش و پرورش نفوذ انسان رشید روی انسان در حال رشد می باشد و هدف آن تحقق ذات تربیت شونده و به کمال رساندن اوست. ایده آلیست ها به معلم و مربی بیشتر توجه دارند و معتقدند مربی باید از نظر عقلی و اخلاقی برتر و سرمشق دانش آموزان باشند و محیط خاص را برای کودک فراهم کند و وظیفه ی مربی راهنمایی او به سوی حقیقت است.

اصولاً از دیدگاه معلم پیرو مکتب ایده آلیسم : انسان چیزی را یاد نمی گیرد بلکه آن را به خاطر می آورد، یادگیری فقط یادآوری مطالب است. یکی از روشهای یاددهی در ایدآلیسم روش الگودهی است که در آن شخص معلم به عنوان یک الگوی مداوم مطرح است. به این معنی که مظهر کاملی از عالی ترین ارزشهای فرهنگی است تا جایی که او را همکار خدا دانسته اند. در ایدآلیسم معلم نقش اساسی و اصلی را ایفا می کند. لذا برای آنکه معلم شایسته سرمشق گیری دانش آموزان گردد بایستی درگزینش او دقت فراوان شود. گرچه معلم را باید بر پایه صلاحیت او در موضوع درسی و فن تربیت برگزید، برای آنکه شایسته سرمشق گیری شود باید از ذوق زیبایی شناسی بهره مند باشد و نمونه کاملی از نظام ارزشی باشد. برخی از ویژگیهای لازم برای معلم ایدآلیست به شرح ذیل است :

1-معلم ایده آلیست باید کسی باشد که برای خود به دیدگاهی فرهنگی دست یافته باشد.

2-معلم باید متعلم را یاری دهد تا به تحقق کاملترین حد شخصیت خود نایل آید.

3- معلم باید در فن خود متخصص باشد و معلومات کافی در مورد دانش آموزان خود داشته باشد

4- معلم باید روح یا ذهن را که عالیترین صورت وجود در جهان است کامل سازد.

5- معلم عامل انتقال میراث معنوی است. او باید بتواند با دانش آموزان تفاهم و ارتباط برقرار کند.

6- معلم باید روح دموکراسی را در شاگردان رسوخ دهد و در کلاس آنرا اجرا نماید.

7- معلم باید به تدریج خود را فراموش کند و به شخصیت شاگردان اهمیت دهد.

8- به تولد دوباره فرهنگ طی هر نسلی کمک کند.

9- علاقه به یادگیری را در شاگردان بیدار کند.

اصولا ً در نظر يک معلم پندارگرا انسان چيزي را ياد نمي گيرد بلکه آنها را به خاطر مي آورد.يعني يادگيري در نظر او فقط يادآوري است.اگر بخواهيد چيزي را به شاگرد بياموزد بايد ذهن او را برانگيزاند تا تصورات و پندارهاي موجود در ذهن وي زنده شوند.براي اين منظور تقويت نيروي به ياد سپردن و به ياد آوردن را بسيار مفيد مي دانند.به اين دليل بر نوشتن تکليف شبانه زياد،تمرين در بازنويسي،تقليد خط و حروف و به خاطر سپردن اسامي و تاريخ رويدادها تأکيد مي کند.
معلم در اين مکتب نقش عمده و فعالي دارد و معمولا ً فعاليت او در کلاس آشکارتر از فعاليت شاگردان است.تصميمات تربيتي عمدتا ً به عهده اوست. روش تدريس کلا ً مبتني بر تفکر و تعقل است .لذا از تمام شيوه هاي راه بردن عقل براي کسب معرفت،مانند سخنراني،مباحثه و استدلال استفاده مي کنند.
کانت در اين مورد مي نويسد براي پرورش عقل بايد طبق روش سقراط عمل کنيم.سقراط خود را ماماي دانش شنوندگان خويش مي ناميد و در گفت و شنودهايي که از او در نوشته هاي افلاطون به جا مانده از روشي که به ياري آن مي توان حتي درمورد بزرگسالان،مفاهيم را از عقل فرد استنتاج نمود،نمونه هايي بدست مي دهد.

 

در خصوص رابطه معلم و شاگرد :

 بر نقش محوری و حساس معلم تأکید زیادی می شود . معلم ایدئالیست به عنوان فردی بالغ باید کسی باشد که برای خود به دید گاهی فرهنگی دست یافته باشد و او باید شخصی باشد که نقش های گوناگونی را در مجموعه ای از ارزش هایی هماهنگ تلفیق داده باشد . این امر به آن معنی نیست که معلم در شخصیت متعلم تصرف کند . دانش آموز تلاش می کند تا چشم انداز معقولی به درون شخصیت خویش بدست آورد . همانند همه انسان های دیگر ، ماهیت و شخصیت روحانی متعلم دارای ارزش والایی است . به این ترتیب ، معلم باید برای متعلم احترام قائل شود و او را یاری دهد تا به تحقق کامل ترین حد شخصیت خویش نایل آید . چون معلم الگو نماینده پخته فرهنگ است ، گزینش او کمال اهمیت را دارد . معلم باید مظهر ارزش ها باشد ، دانش آموزان را دوست بدارد و شخصی با انگیزه و پر شور باشد .

معلم نقش اساسی در تعلم وتربیت بر عهده دارد . معلم باید روح و یا ذهن را به عنوان عالی ترین صورت هستی، رشد دهد . معلم وظیفه دارد که شاگردان را با امور واقعی آشنا سازد . معلم باید زندگی خود را وقف دانش آموز کند . معلم باید موضوعی را که تدریس می کند . بداند که چقدر دارای اهمیت است . از نظر سقراط معلم فردی است که ناظر بر زاییدن فکر دانش آموزان است . او باید مفهمومی را که در ذهن خود دانش آموز هست پیدا کرده و پرورش دهد . معلم کسی است که تا سر حد امکان دارای زیباترین خصایص نوع بشری باشد .

 معلم موجودی است که شایسته سر مشق گرفتن است . وشاگرد باید معلمش را سر مشق قرار دهد .به عقیده ایدالیسم ها بهترین معرفت ها آن است.که از وجود خود دانش آموز بر خاسته باشد . نه با معلوماتی که به ذهن دانش آموز تزریق می شود .

نقش شاگرد در مکتب ایده الیسم :

به عقیده این مکتب دانش آموز فردی کم رشد یافته که تصوراتی از پدیده های پیرامون خود در ذهن دارد . که باید او را حمایت و هدایت کرد تا در مورد پدیده های جهان بیندیشد . از نظر آنها شاگرد به عنوان جزیی از جهانی است که نهایتش معنوی وروحانی است . بنابراین شاگرد هم سر نوشتی روحانی دارد .باید استعدادهای بالقوه اش را خودش کشف وشکوفا نماید .شاگرد نباید به جهان به عنوان موجودی ضعیف نگاه کند بلکه جهان ر ا باید دارای پدیده های متعدد دانست که هر کدام دارای معنا ومفهومی خاص هستند بنگرد .

 مفهوم وهدف تعلیم وتربیت در مکتب ایده الیسم :

از نظر ایده الیسم ها تعلیم وتربیت دارای مفهومی خاص است . آنها عقیده دارند که تعلیم وتربیت یک جریان ابدی ومطابقت انسان با خداوند است . انسان که از جهت جسمانی و ذهنی رشد یافته و دارای اراده و آزادی است . به عقیده آنان تعلیم و تربیت در اصل فن تحریک رشد روح و ذهن در شاگردان است .

برنامه ها ومحتوای دروس از نظر مکتب ایده الیسم :

مواد برنامه ها باید به گونه ای تهیه وتنظیم شوند که موجب پرورش روح و ذهن در شاگردان شود . از نظر داشته ها ریاضیات مهم ترین ماده درسی است زیرا موجبات پرورش تفکر در شاگردان کمک کند . آنها به علوم تجربی تا اندازه ای که فکر شاگردان را تقویت کند بها می دهد . به ادبیات و دستور زبان نیز توجه ویژه دارند چون معتقدند که انسان را با موضوعات و مفاهیم آشنا می سازد و درست خواندن و نوشتن را به افراد می آموزد .آنها علوم دینی و ورزشی را نیز موجبات رشد به حساب می آورند . تا آنها را مورد تاکید قرار می دهند .

روش تدریس در مکتب ایده السم :

 از نظر این مکتب دانست ها بهترین روش تدریس گفتگو یا مباحثه است . آنها اعتقاد دارند مه که معلم با ارائه سوالات متعدد شاگردان را ترغیب کند که به تفکر و اندیشیدن علاقه مند شوند .

منابع و ماخذ :

کتاب راهنمای ایفای نقش تربیتی معلمان.مولف : دکتر مقصود فقیر پور با همکاری دکتر ایرج شاکری نیا

اصول و فلسفه ی تعلیم و تربیت – تألیف : دکتر علی شریعتمداری – مؤسسه انتشارات امیر کبیر  

کتاب  فلسفه آموزش و پرورش تالیف : دکتر شعاری نژاد

 اصول فلسفه تعلیم و تربیت، دکتر علی شریعتمداری 

 آشنایی با فلسفه آموزش و پرورش از :  فریدون بازرگان دیلمقانی

احیای نقش راهنمایی و مشاوره ای معلمان – نوشته : گروه مؤلفان دکتر اختر جمالی ، دکتر محمد جواد روشن فکر، منوچهر فضل خانی ، محرم آقازاده ، ابوالقاسم جامه بزرگ و مهدی مراد حاصل - انتشارات تزکیه تهران 1382

مکاتب فلسفی و آرای تربیتی – جرالد ال . گوتک- ترجمه : دکتر محمد جعفر پاک سرشت انتشارات سمت – چاپ دهم : تابستان 1389– تهران 1389